U leest in de krant dat uw hartrisico op te zoeken is in een rekentool, en u vraagt zich af wat zo'n percentage nu echt over u zegt. Het is een terechte vraag. Een hartrisico is geen vonnis, maar een schatting, en het is goed om te weten hoe die tot stand komt voordat u erop reageert.
Wij merken dat veel mensen een hartrisico als een persoonlijke voorspelling lezen. Naar onze overtuiging is een risicopercentage vooral een hulpmiddel om het gesprek met uw huisarts te voeden, geen oordeel over uw gezondheid.
Hoe berekent u uw hartrisico?
U combineert enkele gegevens, zoals uw leeftijd, geslacht, bloeddruk, cholesterol en of u rookt, tot een geschat risico over de komende tien jaar. Een rekenmodel weegt die factoren tegen elkaar af. De uitkomst is een schatting voor een groep mensen zoals u, niet een voorspelling voor uw persoon.
U vult de gegevens zelf in, of uw huisarts doet dit tijdens een consult. Hoe nauwkeuriger uw gegevens, zoals een echt gemeten cholesterolwaarde, hoe betrouwbaarder de schatting. Met een geschatte waarde krijgt u ook een geschatte uitkomst.
Houd er rekening mee dat een berekening altijd een vereenvoudiging is van de werkelijkheid. Niet elke factor die meespeelt, zit in een model. Daarom is de uitkomst nooit een hard oordeel, maar een richtinggevend getal dat u helpt om het juiste gesprek te voeren.
Welke factoren tellen mee in uw risico?
De belangrijkste factoren zijn uw leeftijd, geslacht, bloeddruk, cholesterol en rookgedrag. Sommige kunt u zelf beinvloeden, zoals roken en uw LDL-cholesterol, andere niet, zoals uw leeftijd. Juist daarom is het zinvol om de factoren die u wel in de hand hebt goed in beeld te brengen.
| Risicofactor | Waarom het meetelt | Kunt u het beinvloeden? |
|---|---|---|
| Leeftijd | Vaten worden stijver, risico loopt met de jaren op | Nee |
| Bloeddruk | Een hoge druk belast hart en vaten | Deels, via leefstijl en behandeling |
| LDL-cholesterol | Kan zich over de jaren in de vaatwand ophopen | Deels, via voeding en behandeling |
| Roken | Beschadigt de vaatwand en verhoogt het risico | Ja, stoppen helpt op elke leeftijd |
| Geslacht | Het basisrisico verschilt tussen mannen en vrouwen | Nee |
Wat is een risicomodel zoals SCORE2?
SCORE2 is een Europees rekenmodel dat uw factoren combineert tot een geschat tienjaarsrisico op hart- en vaatziekten. Het is gebaseerd op grote groepen mensen en houdt rekening met uw leeftijd en de regio waarin u woont. Voor ouderen bestaat een aangepaste variant, omdat het risico op hogere leeftijd anders verloopt.
Het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) gebruikt dit soort modellen in zijn richtlijnen om samen met u te bepalen of verder onderzoek of behandeling zinvol is. Zo'n model geeft een richting, geen zekerheid.
Wat zegt uw risicopercentage?
Een percentage van bijvoorbeeld 10 procent betekent dat van 100 mensen met uw profiel er gemiddeld 10 binnen tien jaar een hart- of vaatprobleem krijgen. Het zegt iets over een groep, niet wat er met u persoonlijk gebeurt. Een laag percentage is geruststellend, maar geen garantie.
Op hogere leeftijd is een wat hoger percentage gebruikelijker, simpelweg omdat de leeftijd zwaar meetelt. De Hartstichting benadrukt dat zo'n uitkomst altijd in samenhang met uw eigen situatie gelezen moet worden. Een hoog percentage is een reden om verder te kijken, niet om in paniek te raken.
Waarom uw huisarts soms anders rekent dan een tool
Een online tool werkt met de gegevens die u zelf invult. Uw huisarts heeft vaak meer informatie: uw medische voorgeschiedenis, eerdere metingen, familiegeschiedenis en eventuele andere aandoeningen zoals diabetes of een nierziekte. Daardoor kan de inschatting van uw huisarts afwijken van wat een tool laat zien. Dat is geen tegenspraak, maar een vollediger beeld.
Een rekentool is dus vooral een eerste oriëntatie. Hij helpt u om met een concreet beeld het gesprek aan te gaan, maar vervangt het oordeel van uw arts niet. Neem de uitkomst gerust mee naar uw huisarts en bespreek wat hij in uw situatie betekent.
Wat betekent een hoog of laag risico voor u?
Een laag geschat risico is geruststellend, maar geen reden om uw leefstijl te verwaarlozen; de schatting kan in de loop van de jaren veranderen. Een hoger risico betekent niet dat er iets onvermijdelijks staat te gebeuren, maar dat het de moeite waard is om de factoren die u kunt beinvloeden, zoals roken, gewicht en cholesterol, samen met uw huisarts onder de loep te nemen. In beide gevallen geldt: het getal is een startpunt voor een gesprek, geen eindoordeel.
Wat doet u met de uitkomst?
Maak eerst een eerste inschatting met de hartrisico-tool van Levenswijs. De uitkomst is een hulpmiddel, geen diagnose. Reken bij voorkeur met echte waarden: laat uw cholesterol meten met de Lipiden Screening, zodat u niet hoeft te gokken.
Wilt u het bredere beeld, lees dan hoe u hart- en vaatziekten voorkomt na uw 60e en wat een normale cholesterolwaarde op uw leeftijd is. Bespreek een verhoogd risico altijd met uw huisarts.
Veelgestelde vragen
Hieronder de vragen die we het vaakst horen over hartrisico op latere leeftijd.
Veelgestelde vragen
Hoe berekent een tool mijn hartrisico?
Een tool combineert factoren zoals uw leeftijd, geslacht, bloeddruk, cholesterol en rookgedrag tot een geschat risico over tien jaar. Het is een schatting voor een groep mensen zoals u, geen persoonlijke voorspelling.
Wat betekent een risicopercentage van 10 procent?
Het betekent dat van 100 mensen met uw profiel er gemiddeld 10 binnen tien jaar een hart- of vaatprobleem krijgen. Het zegt iets over een groep, niet wat er met u persoonlijk gebeurt.
Is een hoog risico op mijn leeftijd erg?
Op hogere leeftijd is een wat hoger percentage gebruikelijk, omdat de leeftijd zwaar meetelt. Het is vooral een reden om samen met uw huisarts naar de factoren te kijken die u wel kunt beinvloeden.
Heb ik echte bloedwaarden nodig voor de berekening?
Dat maakt de schatting betrouwbaarder. Met een gemeten cholesterolwaarde rekent u nauwkeuriger dan met een geschatte. U kunt uw cholesterol laten meten zonder verwijzing.
Auteur
