Moe en vergeetachtig: welke bloedwaarden de huisarts controleert

Moe en vergeetachtig tegelijk. Die combinatie brengt veel 60-plussers naar de huisarts, en terecht. Uw huisarts kijkt dan naar een vast rijtje bloedwaarden, niet om dementie op te sporen, maar om oorzaken te vinden waar iets aan te doen is.

Vermoeidheid en vergeetachtigheid hebben namelijk vaak dezelfde bron.

Welke bloedwaarden vraagt de huisarts aan?

Meestal zes tot acht. Vitamine B12 en foliumzuur, TSH voor uw schildklier, hemoglobine voor bloedarmoede, glucose of HbA1c voor uw bloedsuiker, natrium en calcium voor uw zoutbalans, en uw nierfunctie. Samen dekken die de meest voorkomende behandelbare oorzaken af.

Dit rijtje is geen dementietest. Het is een uitsluitlijst.

Waarom staat vitamine B12 bovenaan?

Omdat een tekort veelvoorkomend is na uw 60e, en omdat het goed te behandelen is. Uw maag maakt met de jaren minder maagzuur aan, waardoor u B12 slechter uit uw eten opneemt. Een systematische review vond een samenhang tussen een lage B12-status en cognitieve achteruitgang (Clarke et al., 2012).

Ook maagzuurremmers en metformine verlagen uw B12. Gebruikt u die langdurig, dan is het extra zinvol om te laten meten.

Wij schreven eerder een apart artikel over B12-tekort bij ouderen.

Wat als uw schildklier traag werkt?

Een trage schildklier kan uw denken vertragen, u kouwelijk maken en uw energie wegnemen. Bij een duidelijk verhoogde TSH is behandeling zinvol. Bij een licht verhoogde TSH ligt het genuanceerder, en is het verband met cognitieve klachten omstreden (Wilson et al., 2022).

Dat is een belangrijke nuance. Niet elke licht afwijkende TSH verklaart uw klachten, en niet elke afwijking hoeft behandeld te worden.

Ik zeg dat erbij omdat mensen met een uitslag in de hand soms te snel een verklaring hebben gevonden. Uw huisarts kijkt naar het geheel.

Kan bloedarmoede vergeetachtigheid geven?

Ja, dat kan. Bij bloedarmoede vervoert uw bloed minder zuurstof, en dat merkt u aan uw energie en uw concentratie. In de Health ABC-studie onder ruim 2.500 ouderen hing bloedarmoede samen met een hoger risico op dementie in de jaren daarna (Hong et al., 2013).

Dat betekent niet dat bloedarmoede dementie veroorzaakt. Samenhang is geen oorzaak.

Meer over de oorzaken leest u in bloedarmoede bij ouderen.

Een voorbeeld uit de praktijk

Een voorbeeld helpt hier. Stel, een vrouw van 71 slikt al vier jaar een maagzuurremmer. Ze is moe, vergeet meer dan vroeger, en tintelt soms in haar vingers. Haar B12 komt uit op 128 pmol/l en haar hemoglobine op 6,9 mmol/l, allebei te laag.

Twee waarden, een verhaal dat klopt.

Na behandeling van het tekort wordt over drie maanden opnieuw gekeken. Blijven de klachten dan bestaan, dan kijkt de huisarts verder. Maar u begint bij wat u kunt herstellen.

Wanneer is dit niet genoeg?

Als uw bloedwaarden goed zijn en uw geheugen toch in maanden achteruitgaat, dan is bloedonderzoek klaar met zijn werk. Uw huisarts kijkt dan verder met een gesprek, een geheugentest en zo nodig een verwijzing. De Hersenstichting en het RIVM beschrijven diezelfde volgorde.

Behandelbare oorzaken zijn niet vaak de verklaring, maar u wilt ze wel als eerste uitsluiten (Muangpaisan et al., 2012).

Hoe die vervolgstappen eruitzien, staat in bestaat er een test voor dementie. Twijfelt u of uw vergeetachtigheid wel afwijkend is, lees dan wanneer vergeetachtigheid normaal is. En voor het grotere plaatje: dementie voorkomen.

Wilt u dit rijtje op een rustig moment laten nakijken, dan dekt een vitaminen en ijzer panel een deel ervan af.

Bronnen

1. Clarke R, et al. (2012). Vitamin B12 status, cognitive decline and dementia: a systematic review of prospective cohort studies. Br J Nutr. PMID 23084026.
2. Wilson S, et al. (2022). Subclinical Hypothyroidism and Cognitive Impairment. J Alzheimers Dis. PMID 35694927.
3. Hong CH, et al. (2013). Anemia and risk of dementia in older adults: findings from the Health ABC study. Neurology. PMID 23902706.
4. Muangpaisan W, et al. (2012). Prevalence of potentially reversible conditions in dementia and mild cognitive impairment in a geriatric clinic. Geriatr Gerontol Int. PMID 21794050.
5. Hersenstichting. Geheugenklachten: wat kunt u doen? hersenstichting.nl.
6. RIVM. Cijfers over dementie in Nederland. rivm.nl.

Wilt u deze bloedwaarden op een rustig moment laten controleren, zonder eerst een afspraak bij uw huisarts? Bij Levenswijs Health kan dat. Elke uitslag wordt beoordeeld door een BIG-geregistreerde arts. Een bloedtest stelt geen diagnose en kan dementie niet aantonen. Bespreek voor behandelbeslissingen uw resultaten altijd met uw huisarts.