Cholesterol-waarde: wat zegt het over jouw hart- en vaatgezondheid?

Deze test meet het totale cholesterolgehalte in je bloed, uitgedrukt in millimol per liter (mmol/L). De wenselijke waarde ligt onder 5,0 mmol/L. Het totale cholesterol is de som van LDL-cholesterol, HDL-cholesterol en een fractie van de triglyceriden.

Het totale cholesterol alleen is beperkt informatief. Een waarde van 5,5 mmol/L kan gunstig zijn als het grotendeels uit HDL bestaat, maar risicovol als het vooral LDL betreft. Daarom wordt cholesterol bij voorkeur bepaald als onderdeel van een volledig lipidenprofiel, inclusief LDL, HDL en triglyceriden.

Voor een optimaal lipidenprofiel wordt over het algemeen nuchter bloed afgenomen (10–12 uur vasten), hoewel recente richtlijnen aangeven dat niet-nuchter cholesterol ook bruikbaar is voor de meeste beoordelingen.

Hart- en vaatziekten zijn de belangrijkste doodsoorzaak in Nederland. Een verhoogd cholesterol — met name LDL — is een van de best onderbouwde risicofactoren. Het proces van aderverkalking (atherosclerose) verloopt geleidelijk over tientallen jaren en geeft lange tijd geen klachten, tot een hartinfarct of beroerte optreedt.

De cholesterol-waarde staat niet op zichzelf. Het cardiovasculaire risico wordt bepaald door het samenspel van cholesterol, bloeddruk, leeftijd, roken, diabetes en familiaire belasting. Een cholesterol van 6,0 mmol/L bij een verder gezonde 30-jarige heeft een andere betekenis dan diezelfde waarde bij een 60-jarige roker met diabetes.

Vroegtijdige detectie en behandeling van een verhoogd cholesterol — via leefstijl en indien nodig medicatie — kan het risico op hart- en vaatziekten aanzienlijk verlagen.

Een cholesterol-test is aan te raden voor iedereen boven de 40, en eerder als je risicofactoren hebt: een familiegeschiedenis van hart- en vaatziekten (vooral als een ouder of broer/zus voor het 60e jaar een hartinfarct of beroerte kreeg), roken, overgewicht, diabetes of hoge bloeddruk.

Bij gebruik van cholesterolverlagers (statines) is periodieke controle noodzakelijk om het effect van de medicatie te beoordelen. Nuchter zijn (10–12 uur vasten) wordt aangeraden als ook LDL, HDL en triglyceriden worden meebepaald, hoewel dit voor het totale cholesterol niet strikt noodzakelijk is.